ANKARA KALESİ (005/C) "YENİDEN RÜZGARLI SOKAK" Prof. Dr. ANIL ÇEÇEN

ANKARA KALESİ (005/C)

YENİDEN  RÜZGARLI  SOKAK   

Prof.Dr.ANIL  ÇEÇEN

                     Türkiye  Cumhuriyetinin başkenti Ankara’da bir zamanlar basın vardı . Her devletin başkentinde olduğu gibi ,Türk devletinin başkentinde de  etkili bir basın dünyası  oluşturulmuştu . Devleti kuran partinin genel merkezi  ve  bağlı kuruluşları içerisinde Ulus gazetesinin  basımevi de  Rüzgarlı sokak da olduğu için ,daha sonra  çıkartılan  yeni yayın organları da  Rüzgarlı sokağı  merkez olarak seçmişlerdi . Türk devleti Ulus meydanının yanıbaşında toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılmasıyla  kuruluşunu tamamladığı için , devleti kuran  Halk Partisinin genel merkezi de Ulus meydanının yanıbaşında ve Rüzgarlı sokağın girişinde  yer almıştı . Türk ulusu tarih sahnesine başkent Ankara’dan çıkarken ,Ulus meydanı ilk adımın atıldığı yer oluyordu . Devleti kuran parti bu meydanın hemen yanıbaşında yer alan Rüzgarlı  sokağın girişinde  genel merkezini kurarken , ulus devletin sesi olarak Ulus gazetesi de  hemen parti genel merkezinin yanıbaşında   yayın hayatına başlıyordu . Bu aşamada Ulus devletin kurulduğu meydanın adı ULUS olarak belirlenirken , gene ulus devleti kuran Halk Partisinin yayın organının adı da ULUS olarak belirleniyordu . Ulus meydanı tarih sahnesine çıkıldığı yer olarak  cumhuriyet tarihinin başında yerini alırken , ULUS gazetesi de  hemen bu meydanın yanıbaşında  Rüzgarlı sokakta kurulan basımevi aracılığı ile  Türk ve dünya kamuoyuna sunuluyordu .

          Cumhuriyetin ilk kurulduğu günlerden başlayarak  Rüzgarlı sokak başkent Ankara basınının merkezi olmuştur . Atatürk ve ulusal kurtuluş savaşının yanında yer alan o dönemin gazetecileri ,Türk devletinin ulusal basınını Rüzgarlı sokakda biraraya gelerek oluşturmuşlardır . İstanbul hükümetinin  Sevr Antlaşmasıyla teslim olmasından sonra ,Türk ulusal kurtuluşunun merkezi Ankara olmuş ve Kuvayı Milliye hareketi buradan yönlendirilmiştir . Atatürk’ün gazetesi ULUS  Rüzgarlı sokakta yerini aldıktan sonra ,gerçek cumhuriyet basını başkent Ankara’nın Rüzgarlı sokağında  gelişmiştir . Teslim olan İstanbul’da  işbirlikçi ve mandacı çevreler yabancı sermaye ile finanse ettikleri yayın organları ile  Anadolu’da sürdürülen ulusal kurtuluş hareketini  karalamak için her yolu denerlerken , Rüzgarlı sokağın  binaları içerisinde  vücut bulmağa başlayan  ulusal basın organları teker teker yayın hayatına giriyorlardı . Cumhuriyetin ilk yıllarında ULUS’un öncülüğünde başlayan bu oluşum , ikinci dünya savaşı ve sonrasında da gelişerek devam etmiş ve küreselleşme öncesi  döneme kadar varlığını sürdürmüştür . Türkiye Cumhuriyeti savaş ylıllarının zorluklarını aşarken . Rüzgarlı sokakda  çalışmalarını sürdüren Ankara basınının önde gelen bir rolü olmuştur . ULUS’un öncülüğünde Ankara basını ,hem Türk devletinin hem de Türk ulusunun sesi olarak , zor dönemlerin aşılmasında büyük bir rol oynamıştır .

          Savaş sonrası dönemde demokrasiye geçilmesiyle beraber ABD destekli Demokrat Parti iktidara gelmiş ve  kısa zamanda kendisine bağımlı bir basın yaratabilmek üzere , devletin olanaklarıyla desteklenen  bir besleme basın yaratmıştır . Basın İlan Kurumunun oluşturulması bu durumu önlememiş aksine kurumlaştırmıştır . Devletin olanakları hükümetten yana bazı gazetecilere tahsis edildiğinde  çapsız patronların sahipliğinde  son derece kötü ve yetersiz gazeteler çıkartılmağa başlanmıştır . Hümetler kendi adamlarını patron yapmak ve onların  çıkardığı gazetelerle  kendi çıkarları doğrultusunda kamuoyu oluşturmak üzere harekete geçince , Rüzgarlı sokağın her apartımanında bir besl.eme yayın organı yer almağa başlamıştır . Atatürk döneminde devlet  olanaklarının seferber edilmesiyle oluşturulan ulusal basının Rüzgarlı sokaktaki  yapılanması , demokrasiye geçiş ile beraber gaündeme gelen besleme basın yüzünden  durmuş ve  zaman içerisinde yozlaştırılmıştır .Ulusal kurtuluş savaşının bütün heyecanının  başkent basını aracılığı ile  Rüzgarlı sokak üzerinden Türk kamuoyuna  taşındığı dönem geride kalmış yerine   küçük patronların besleme basın maceraları geçmiştir . Gazetecilikten gelen küçük patronlar okuir yazar olduklarından ya kendilerini büyük yazar sanmışlar ya da  resmi ilan destekleriyle zenginleşince ilk gördükleri  genç bayana aşık olarak  kendilerini şair oylarak ilan etmişlerdir . Bu durumun ortaya çıkmasında  lise mezunu olmasına  rağmen Atatürk’ün partisinin genel sekreterliğine bir şairin gelmesi etkili olmuştur . ULUS gazetesinden yetişen bu gazeteci yazar ve şair önplana geçince , Rüzgarlı sokağın gazetecileri de ya yazar ya da şair olarak kendilerini ilan etmişlerdir . Bu sokağın yazarı ve şairi bol olunca , çeşitli köşelere meyhaneler açılmış , Rüzgarlı sokak gazete merkezleri ve basımevlerinin yanısıra ,entellektüel  meyhanelere de sahip olmuştur .

        Rüzgarlı sokak cumhuriyetin ilk yılları kadar ,sonraki dönemde yaşanan savaş yılları ve soğuk savaş dönemlerinde de  son derece canlı bir basın yayın merkezi olmuştur . ULUS meydanı ve civarında yer alan  lokaller ve  lokantalar , basın kadrolarının uğrak yerleri olmuş , bu mekanlarda  atan başkentin nabzı ertesi gün yayınlanan gazeteler aracılığı ile  kamuoyuna sunulmuştur . Ulus meydanında  dünyaya ilan edilen Türkiye Cumhuriyetinin başkenti Ankara , sonraki yıllarda  artan nüfusu ile  yenişehir alanında genişlemiş , Yeni mahalle ve Bahçelievler gibi semtler inşa edilirken , ULUS başkentin merkezi olarak varlığını sürdürmlüştür . Türkiye Büyük Millet Meclisinin Bakanlıklardaki yeni  binasına taşınmasına kadar Ulus meydanı Ankara’nın merkezi olmağa devam etmiştir .Yirminci yüzyılın ikinci yarısında Ankara bozkıra doğru yayılıp genişlerken  kentin entellektüel merkezi de Kızılay ve Çankaya hattında  genişleme içine girmiştir . Bu aşamadan sonra ULUS  meydanı ile beraber ,Rüzgarlı sokağın da eski konumunu yitirdiği görülmektedir . Yarım yüzyıl sonra , basın ve yayın organlarının yavaş yavaş Rüzgarlı sokaktan uzaklaşmağa başladıklyarı görülmüştür .

         Bugünün Ankarası artık beş milyonluk nüfusu ile bir metropol kent konumuna gelmiştir . Nüfusun hızla artması kenti genişletirken ,  tek merkezli yapılanmanın yerini çok merkezli bir düzen almıştır . Ulus’un yanısıra , Kızılay,Çankaya, Yenimahalle,Batıkent ,Çayyolu,Mamak ,Altındağ,Sincan  ve eryaman yeni merkz-ezler olarak ortaya çıkmışlardır .Kent hızla büyürken ,ankara’nın geleceği için yeni plan ve projeler hazırlanarak devreye sokulmuştur . Eski Ankara’nın yer aldığı ULUS meydanı çevresinde üç büyük tarih ve kültür projesi devreye sokulmaktadır . Ankara Kalesi  çevresi ile beraber ULUS meydanı ve çevresi  Kültür Bakanlığı ve Ankara Belediyesi tarafından tarihi merkezler olarak yeniden düzenlenmektedirler .Ayrıca , ULUS’un yanıbaşında yer alan  Gençlik Parkı ile beraber  eski Hipodrum alanı ,Atatürk Kültür Merkezi kurulması hakkındaki kanun gereğince  kültürel alan olarak yeniden düzenlenmektedir . Başkent Ankara’nın  orta yerinde  gündme gelen bu üç büyük kültür projesi ,ULUS semtine yeniden tarihi ve külüterl bir anlam vermekte ve önümüzdeki dönemde bu  tarihsel mekanı yeniden  yaşayan  bir bölgeye dönüştürmektedir . Bu doğrultuda  Rüzgarlı sokağın da yeniden ele alınmasında yarar vardır . Bu sokağı doldurmuş olan  ticarethaneler  ,Yenimahalle yolu üzerinde açılmış olan eski sanayi bölgelerine kaydırılarak , Ankara Kalesi, Ulus meydanı ve Atatürk Kültür merkezi gibi üç büyük külytür projesi arasında kalan  Rüzgarlı sokağın da yeniden canlandırılarak ,eskisi gibi bir basın yayın merkezine dönüştürülmesinde  başkent Ankara’nın  geleceğe dönük gelişmesi açısından yarar vardır . Ankara’da halen yayın da bulunan resmi ilan gazetelerinin en kısa zamanda ciddi basın organlarına dönüşerek yeniden Rüzgarlı sokağa taşınmaları ,Ankara’nın başkent  olarak ayakta kalma mücadelesine önemli ölçüde katkı sağlayacaktır . Yeniden Rüzgarlı sokağa dönülmesi bir anlamda  Ankara’nın yeniden eskisi gibi güçlü bir başkente dönüşmesine  yardımcı olacaktır . Ankara’yı başkent olmaktan çıkarmak isteyen emperyalist ve işbirlikçi baskıları devredışı bırakacak önemli bir adım olarak yeniden Rüzgarlı  sokak basını  yaratılmalıdır .,